ook zo gevoelig? -hoog sensitieve personen

Philippine Bronkhorst
©2006-2009

Jij en je angst

Hsp's* kampen door hun aard vaker en heftiger met angsten. Deels komt dit door hun neiging altijd en overal risico's te zien, en deels door het feit dat mensen (en zeker hsp's) als zij overprikkeld zijn, sneller angstig worden.

Angst.
Angst en paniek is een normale menselijke emotie. Angst is ook nuttig, het is de manier waarop je mogelijke gevaren gewaarwordt en is bedoeld als beschermingsmechanisme. Angst kan echter ook een eigen leven gaan leiden en zo tegen je keren.

Je hebt basale angsten als faalangst, verlatingsangst, bindingsangst die vaak uit je vroege jeugd stammen en die je onbewust maar onvermijdelijk en drastisch beinvloeden. Daarnaast heb je angst voor druk verkeer, voor het moeten spreken voor publiek, voor terrorisme, voor ontslag, voor diefstal, etc. die je meestal prima kunt hanteren.

Angst speelt een belangrijk rol in ons dagelijks leven. Veel kleine en grote beslissingen nemen we deels op basis van angst. Dit gebeurt meestal onbewust maar is daarom niet minder ingrijpend. Angst is een slechte raadgever bij het nemen van beslissingen. Angst belemmert je denken zodat je geen zuivere beslissingen kunt nemen. Angst zet vaak aan tot impulsief beslissen.

Een mens lijdt het meest,
door het lijden dat hij vreest.

Als de angst oprukt, trekt de logia zich terug.

Als je angst niet laat varen,
kun je niet eerlijk zijn.
En als je niet eerlijk kunt zijn,
kun je angst niet laten varen.

Angst voor de dood houdt u van het leven af,
niet van het sterven.

Angst is een slechte raadgever.

Van gedachte tot paniek.
Angst begint in je hoofd met een (vaak ireële) gedachte van dreiging of risico. Je hoofd voegt er vervolgens meer extra angstige gedachten aan toe, bijvoorbeeld door extra risico's of herinneringen aan vroegere en vergelijkbare situaties (vooral die waar het misgaat) naar boven te halen. Er volgt een fysieke reactie door de adrenalinestoot: getunneld denken, gespannen spieren, een oppervlakkige ademhaling (kan leiden tot hyperventilatie), zweten, koude handen en/of voeten, buikpijn en het beklemde gevoel van de angst die om je hart slaat. Je voelt je superkwetsbaar en rot. Soms raak je dan zelfs de controle kwijt en ben je in paniek. Angst en paniek zijn emoties waar je enorm van overprikkeld raakt, als je dat niet al was.

Als angstige gedachten je in hun greep krijgen en je weggespoeld wordt door de angst-emotie, dan ben je in paniek. In paniek raken en zijn, voelt heel bedreigend omdat je tijdelijk alle controle over jezelf kwijt lijkt te zijn. Wat je doet en hoe je reageert in paniek verschilt per persoon. Waar de ene mens gaat hyperventileren, de andere totaal bevriest en geen woord meer kan uitbrengen, zal een ander (verbaal) agressief worden. In paniek raken jaagt ook weer angst aan en zo verergert de paniek.

Hsp's lijden vaak erg onder kun angstigheid. Ze schamen zich ervoor en proberen het te compenseren door flink te zijn. Hoe zit dat bij jou? Heb je misschien veelvuldig de boodschap gekregen dat je bangelijk bent, een schijtluis of angsthaas? Dit draagt natuurlijk niet bij aan je eigenwaarde en versterkt de angstigheid. Faalangst is dan ook iets waar veel hsp's mee kampen of hebben gekampt.

Angst(stoornis) en overprikkeling
Angst gaat gepaard met intense overprikkeling. Je bent sneller angstig, onzeker of paniekering als je al overprikkeld bent, en door angstige gedachten raak je verder overprikkeld. Omdat hsp's vaker en intenser overprikkeld zijn, hebben zij ook eerder te kampen met angsten en slaan zij eerder in de paniek. Daarnaast relfecteren hsp's veel over zulke momenten, waardoor ze de angst erger maken en in een nieuwe situatie nog eerder angstig zijn. De eerste stap die je moet nemen als je bij jezelf merkt dat je steeds meer angstig bent, of dat je angsten vaker in paniek ontaarden, is het aanpakken van je (waarschijnlijk chronische) overprikkeling.

Aanvallen van angst die je even verlammen of paniekerige gedachten in extreme situaties, horen bij het leven. Voor iedereen ook al lijkt het soms of jij de enige bent. Als je echter beheerst gaat worden door je angsten en het normaal functioneren in de weg staat en je bijvoorbeeld personen, plaatsen en situaties gaat vermijden of dwangmatige handelingen gaat doen om je angst te beteugelen, dan is er sprake van een angststoornis.

Een angststoornis onstaat bij hsp's vaak in een periode waarin zij chronisch overprikkeld zijn. Hun zenuwstelsel is a.h.w. uitgeput en slaat op tilt. Bij een angststoornis ben je bang voor irreëele dingen en ben je niet meer in staat de controle hierover te houden. Dingen waar je vroeger niet eens bij stilstond, kun je nu niet meer uit je hoofd zetten. Op een gegeven moment word je gefrustreerd of bang voor je angsten. Vooral het feit dat je de controle kwijt raakt en wordt overspoeld door de enorm overprikkelende ervaring van paniek, is erg beangstigend. Bij een angststoornis moet je hulp zoeken. Met medicatie kan de cyclus van angst en meer angst doorbroken worden en met therapie kun je gaan bekijken waar de angsten vandaan komen en strategiën leren om ermee om te gaan. Vaak hebben angsten te maken met opgekropte en onverwerkte ervaringen en emoties.

Beter in je vel
Als je beter in je vel zit, dus sterker bent in jezelf, niet te moe bent en goed in balans, is er minder voedingsbodem voor angst. Als je beter in je vel zit, ben je minder snel en minder intens overprikkeld en zul je dus ook minder snel en minder intens angstig worden. Een positief zelfbeeld, zelfvertrouwen, een optimistische stemming en vertrouwen in je copingstrategie w.b. angst, zullen je vanzelf veel minder angstig maken. Voor veel hsp's zal het een opluchting zijn te weten dat het bij hen hoort en dat er manieren zijn om ermee om te gaan.

Wil jij je angsten de baas worden, lees dan verder.

*hsp: Hoog Senstief Persoon

"Ook zo gevoelig?"