"Ook zo gevoelig?"

Philippine Bronkhorst
©2006-2009

Gevoelig zenuwstelsel.

Hoog sensitief (ook wel hooggevoelig) zijn, betekent dat je geboren bent met 'hardware' die relatief veel van wat er wordt waargenomen (prikkels) verwerkt. Hoog sensitieve personen (hsp's*) merken hierdoor eerder en meer dingen op maar zijn zij ook eerder vermoeid en overweldigd.

Waarneming
Stel je voor dat je een supermarkt binnenloopt: Een hoog sensitief persoon merkt bijvoorbeeld op dat er net croissantjes gebakken zijn (geur), de kassière bijna uit haar vel barst van boosheid, de moeder die voor je in de rij staat doodmoe is en onderhand gek wordt van haar jengelende kind, er vast net een fles limonade is gevallen omdat de vloer kleeft onder je voeten, de TL lamp boven de kassa nodig vervangen moet worden omdat die knippert, en je realiseert je dat je bent vergeten iets te eten voor je wegging waardoor je je nu slap voelt. Een minder sensitief persoon constateert bijvoorbeeld alleen dat de kassière vandaag chagrijniger is, het kind voor je in de rij vervelend is en dat het wachten bij de kassa lang duurt. Ook de intensiteit van een waarneming verschilt. Voor een hsp* komt een langsrijdende auto over als langsdenderende trein, en een langsdenderende trein als een laag overvliegende straaljager. Ook plotselinge dingen komen harder aan: Een hsp schrikt van een plotseling overgaande telefoon alsof er vlakbij een ballon knalt.

Door hun gevoelige systeem, nemen hoog sensitieve mensen (hsp's*) veel scherper, en daardoor genuanceerder, waar. Waar bij de gemiddelde mens bijvoorbeeld 3 zintuiglijke waarnemingen worden verwerkt en gecombineerd, zijn dat bij hoog sensitieve mensen er 20. Ze worden zich daardoor bewust van dingen die anderen ontgaan. Kleine veranderingen of nuanceverschillen, merken zij wel op. In de interactie met andere mensen, registreren hsp's meer extra informatie (emoties, spanning, sfeer, stemming) dan anderen uit wat gezegd wordt en uit de lichaamstaal.

Het waarnemen en verwerken (van prikkels) kost hen uiteraard wel energie en zij raken dus sneller vermoeid. Ze hebben regelmatig periodes van rust nodig (prikkelarme periodes) om te herstellen. In de huidige snelle maatschappij is dit vaak een hele uitdaging.

Prikkels
Prikkels, eigenlijk alles wat je zintuigen prikkelt en/of om je aandacht vraagt, horen bij het leven. Geluiden, geuren, alles wat je ziet, voelt, hoort, proeft, doet en denkt, zijn prikkels. Iedereen wordt de hele dag geprikkeld en een prettig niveau van prikkels is juist goed voor je. Maar wat de een als prettig ervaart, is voor de ander teveel. Vergeleken met minder sensitieve mensen, ervaren hsp's* de prikkels sneller als hinderlijk en bij een lager niveau stoort het hen zodanig dat ze erbij vandaan gaan. Prikkels hoeven ook minder heftig te zijn om toch opgemerkt te worden.

Overprikkeld
Door de grotere gevoeligheid en de enorme hoeveelheid prikkels die tegenwoordig dagelijks op iedereen afkomt, raken hoog sensitieve mensen regelmatig overoverweldigd (of beter: overprikkeld) en daardoor vaak uitgeput. Overprikkeld ben je als alles je even teveel wordt en je uit je evenwicht bent. Je raakt geïrriteerd, hebt een kort “lontje”, kunt je slecht concentreren, je vergeet dingen, wordt emotioneel of onzeker, je denken wordt minder helder, je maakt sneller fouten etc. Dat overkomt de minder sensitieve medemens ook maar minder snel en minder extreem. Hoog sensitieve mensen móeten regelmatig bijkomen en ontspannen (geestelijk en lichamelijk). De overdaad aan prikkels geeft een geestelijke en lichamelijke spanning en die kan heel hoog oplopen. Ben je te vaak en te lang achtereen overprikkeld, dan raak je overspannen, word je extreem moe, en/of krijg je lichamelijke stressklachten. Wordt de overprikkeling chronisch, dan raak je op den duur zo uitgeput dat je ziek wordt (angststoornis, depressie, burnout, ...).